Nature Communications publica un estudo do CITENI que revela como o control da desorde interna dos polímeros semicondutores pode mellorar o seu comportamento óptico
Nature Communications publica un estudo do CITENI que revela como o control da desorde interna dos polímeros semicondutores pode mellorar o seu comportamento óptico
Un equipo de investigación del Laboratorio de Polímeros Funcionales del CITENI demostró que el “desorden” en ciertos materiales electrónicos no es un problema, sino una oportunidad para mejorar dispositivos como pantallas OLED o células solares orgánicas
El estudio, publicado en Nature Communications, abre una nueva vía para mejorar la electrónica flexible a partir del control de las fases amorfas (desordenadas) del material.
A Coruña, 30 de abril de 2026. – O que durante moito tempo foi considerado unha limitación na electrónica orgánica –a presenza de rexións desordenadas no material semicondutor– pode converterse nunha oportunidade para mellorar o rendemento de dispositivos como pantallas OLED ou células solares orgánicas. Así o demostra unha investigación desenvolvida no Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI) da Universidade da Coruña, a través do Laboratorio de Polímeros Funcionais que dirixe o investigador Oportunius Jaime Martín.
O estudo, publicado en Nature Communications baixo o título “Tailoring the glassy phase in polymer semiconductors tunes their optical properties”, confirma esta idea e abre novas vías para o deseño de materiais electrónicos a partir do control da súa desorde.
Da orde á desorde funcional
Tradicionalmente, os científicos centraron os seus esforzos en optimizar a parte “ordenada” destes materiais, é dicir, as súas zonas cristalinas. Este enfoque débese a que a orde estrutural favorece un transporte de carga máis eficiente e un comportamento óptico máis predicible, algo clave en dispositivos como os díodos orgánicos emisores de luz (OLED). Con todo, a realidade é que a estrutura da pantalla de moitos dispositivos electrónicos actuais está formadas en gran medida por rexións desordenadas, coñecidas como fases “vítreas” ou “amorfas”.
O novo traballo demostra que estas zonas desordenadas poden axustarse de forma controlada e que, ao facelo, cambian as propiedades ópticas do material. En particular, as condicións de temperatura durante o proceso de fabricación e a velocidade de arrefriado determinan como o material fixa a súa estrutura interna e como responde á luz.
Para chegar a esta conclusión, o equipo investigador estudou como sistema modelo o PFO [poli(9,9-dioctilfluoreno)], un polímero orgánico condutor e electroluminescente amplamente utilizado no eido da electrónica orgánica, especialmente no desenvolvemento de díodos orgánicos emisores de luz, debido á súa capacidade de emisión no rango do azul. Observou que pequenas variacións na temperatura e no estado previo do material xeran estruturas internas distintas. Estas diferenzas, aínda que invisibles nunha primeira ollada, afectan directamente o comportamento óptico, como a tonalidade da luz emitida.
Un cambio de paradigma
Este achado supón un cambio de paradigma: a desorde deixa de ser un efecto secundario inevitable para converterse nunha ferramenta de deseño. En lugar de modificar a composición química do material, basta con axustar o proceso de fabricación para obter mellores prestacións.
En palabras do investigador Jaime Martín: “o ‘caos’ en certos materiais electrónicos non é un problema, senón unha oportunidade”. Engade ademais que “no mundo da electrónica orgánica, incluso o ‘caos’ pode deseñarse con precisión”.
As implicacións son amplas. Este enfoque podería permitir o desenvolvemento de dispositivos electrónicos máis eficientes, estables e económicos, desde pantallas máis brillantes ata novas xeracións de enerxía solar flexible.
O Campus Industrial mira cara aos materiais
Esta investigación foi desenvolvida desde o Centro de Investigación en Tecnoloxías Navais e Industriais (CITENI), no Campus Industrial de Ferrol, en colaboración con POLYMAT (Universidade do País Vasco/Euskal Herriko Unibertsitatea); o Centro de Física de Materiais (CFM, CSIC-UPV/EHU); Donostia International Physics Center (DIPC); e o Instituto de Ciencia de Materiais de Barcelona (ICMAB, CSIC).
O equipo de investigación que asina o traballo intégrano Nicolas Ramos (POLYMAT), Jesika Asatryan (CITENI), Valerio Di Lisio (CFM/DIPC), Mariano Campoy-Quiles (ICMAB-CSIC), Jaime Martín (CITENI) e Daniele Cangialosi (CFM/DIPC).
O estudo pon en valor a investigación que se desenvolve no CITENI, desde o Campus Industrial de Ferrol, no ámbito da ciencia de materiais. A partir da comprensión de como se forman estes polímeros orgánicos e de como pequenas variacións no seu procesamento poden modificar as súas propiedades, ábrense novas vías para abordar a electrónica orgánica desde a propia fabricación do material, conectando a investigación básica con posibles aplicacións tecnolóxicas.
Referencia: https://www.nature.com/articles/s41467-026-70115-w
* Na imaxe superior, o investigador Oportunius Jaime Martín
